Depressie wordt volgens de Wereldgezondheidsorganisatie ook wel de ‘ziekte van de 21e eeuw’ genoemd ... . Prevalentiecijfers weerspiegelen de impact van dit ziektebeeld in de gezondheidszorg.
Uit de literatuur blijkt duidelijk dat eens mensen een depressie doorgemaakt hebben er een groot risico op herval bestaat. Het domein van de hervalpreventie bij de recidiverende depressieve stoornis verdient bijgevolg de nodige aandacht.

Welke mechanismen spelen bij depressie een belangrijke rol ?

Negatief denken heeft een bewezen effect op de stemming. Denken we hierbij aan ruminatie, waarbij patiënten de realiteit voortdurend vergelijken met wat verwacht, verlangd of misschien gevreesd wordt. Hierdoor blijven ze gevangen in een negatieve denkspiraal.
De negatieve automatische gedachten zijn bij depressie zeer invaliderend.

Ook de invloed van de stemming op de cognities speelt een heel belangrijke rol.
Tijdens een depressieve episode kan een verband gelegd worden tussen het zich minder goed voelen, negatieve gedachten en lichaamsgewaarwordingen. Wanneer mensen op een bepaald moment opnieuw een negatieve stemming ervaren, zoals bij stress, dan kan het samenspel van deze drie factoren tot een nieuwe depressie leiden. Naarmate mensen reeds meer depressieve episodes hebben doorgemaakt worden ze meer kwetsbaar, wordt de drempel voor het uitlokken van herval steeds kleiner en verschijnen de negatieve denkpatronen meer en meer automatisch.

Mindfulness-Based Cognitive Therapy wil een antwoord bieden op de beschreven werkingsmechanismen die de depressie in stand houden.

Mindfulness-Based Cognitive Therapy (MBCT) & depressie

Deze Mindfulness-Based Cognitive Therapy is een combinatie van Oosterse wijsheid en cognitieve psychologie en krijgt steeds meer aandacht in de medische wereld.

Mensen leren tijdens 8 wekelijkse groepssessies evidence-based-strategieën aan die hen helpen bewust om te gaan met stresserende gebeurtenissen in plaats van te reageren op basis van automatische negatieve gedachten.

Er wordt gewerkt met training van aandacht o.a. met behulp van de ademhaling, inzichtmeditatie, yoga, de kracht van het nu, lichaamsgewaarwording, cognitieve en oplossingsgerichte technieken. MBCT leert mensen volledig aanwezig te zijn in het moment, met de focus op de realiteit van de situatie om deze te leren herkennen en accepteren voor wat ze is. Deze oefeningen worden thuis verder ingeoefend. Het helpt duidelijk de kans op herval in depressie te verminderen.

Men leert zich bewust te worden en afstand te nemen van emotionele gewoonten om zo uit geconditioneerde patronen te stappen. Op deze manier wordt het spanningsveld tussen het steeds meer willen van wat aangenaam is en het steeds minder willen van wat als onaangenaam wordt ervaren, verkleind.

De overgang van de doen- naar de zijnsmodus wordt beoogd. Zo worden ook ruminatieve gedachtenpatronen beïnvloed.

Tijdens de mindfulness-training leren patiënten hoe ze eerder matige depressieve toestanden onder controle kunnen houden (preventie) in tegenstelling tot de voortdurende activatie van hun depressogene – repetitieve, ruminatieve – denkprogramma’s die leidt tot escalatie. Er wordt een verandering in de verhouding ten opzichte van hun dysfunctionele gedachten en negatieve affecten bewerkstelligd, in plaats van deze te veranderen of te elimineren. Men leert gedachten te observeren in plaats van deze te beschouwen als reflecties van de realiteit.

MBCT wordt niet toegepast tijdens de acute fase van een depressie, daarentegen wel bij remissie of herstel en vormt een aanvulling op de medicatie en/of psychotherapie. Het is een voorbeeld van de combinatie van farmacotherapie in de acute fase met psychologische profylactische interventies na herstel.